• Sigmund Freud: dromen en grappen komen van dezelfde plek in ons onderbewustzijn

    Net zoals al het andere in de wereld, worden grappen al jarenlang onderworpen aan strenge wetenschappelijke analyses. Wat is het dat ons aan het lachen maakt? Wat maakt het ene wel grappig, en het andere juist niet?
    Sigmund Freud
    Psychologen, sociologen en filosofen doen er al honderden jaren onderzoek naar. Op formele wijze proberen ze er achter te komen wat het is dat ons laat grinniken en giechelen. Ze proberen te begrijpen waarom we grappen vertellen, wat ze precies grappig maakt, wat onze voorkeuren van humor zijn en alle andere zaken die met enige hilariteit te maken hebben.

    Overeenkomst dromen en humor

    Sigmund Freud is misschien wel het meest bekend doordat hij dromen, en de betekenis ervan op grootste wijze op de kaart heeft gezet in de psychische wetenschap. Wat de meeste mensen misschien niet doorhebben is dat ook Freud een poging heeft gedaan om de humor te doorgronden. De man met de grote baard en kleine brilletjes vond dat de wereld van de humor en de wereld van dromen eigenlijk twee zijden van dezelfde psychologische munt zijn. Zijn boek ‘Jokes and Their Relation to the Unconscious’ is verschenen in 1905. Hierin beschrijft Freud dat hij vermoed dat zowel humor als dromen hun wortels hebben in dezelfde regionen in ons onderbewustzijn.

    Wetenschappers van hedendaags omarmen deze theorieën van Freud niet bepaald. Door een parallel te trekken in de vorming van dromen en die van grappen of humor zit hij toch behoorlijk op een lijn met wat er vandaag de dag gedacht wordt in de psychologie. ‘’Freud zijn theorie krijgt van verschillende groepen steun of juist tegenwerking. Over het algemeen kan ik wel zeggen dat zijn ideeën niet echt meer aansluiting vinden bij het huidige ‘humoronderzoek’”, zegt Rod Martin, psycholoog aan de Universiteit van Ontario, Amerika. ‘’Dit vind ik best spijtig, want veel van zijn theorieën waren best helder.’’

    Voldoening

    Freud begreep dat dromen een soort van voldoening geven. Ze dienen een bepaald doen in onze psyché. Hij deed onderzoek naar wat voor onbewuste verlangens worden gesymboliseerd in dromen, en andersom, hoe onderdrukte gedachten zich een weg naar buiten vechten in een droom. In onze dromen hebben we een veilig speelterrein om al onze gedachten te uiten die ons zelfbewustzijn al snel zou afschrijven als ‘ongepast’. Denk hierbij aan sterke seksuele verlangens, of agressie. Misschien heb je er wel eens aan gedacht om je kleine broertje uit het raam te gooien? Niet bewust misschien, maar al die opgekropte woede en emoties hebben de vrije loop tijdens een droom. En dat is goed, want anders zouden dit soort zaken tot uiting komen tijdens onze wakkere levens.

    De grappenformule van Freud

    Socioloog Stephen LeDrew schreef in 2009 in een medisch vakblad het volgende: ‘’Grappen zijn, net als dromen, een veilige manier om onbewuste instincten en wensen tot uiting te brengen, zonder daarbij de vezels van de beschaving te ontrafelen.’’ Met dit in het achterhoofd heeft Freud een provisorische formule bedacht om een succesvolle grap te maken. Stephen legt uit ‘’Een echt Freudiaanse gedachte is dat grappen zowel slim gevonden als controversieel moeten zijn. Op die manier spreken ze beide componenten in de hersenen aan.” Het eerste component is een zogeheten ‘libidineuze’, zoals agressie of seks. Daarnaast moeten de hersenen aan het werk worden gezet met bijvoorbeeld een woordgrap, wat zorgt voor het cognitieve component. Daaruit afleidend luidt de grappenformule van Freud als volgt: Een goede grap= slim gevonden+een taboe. Hou deze Freudiaanse grappenmethodiek goed in je achterhoofd, de volgende keer als je op een verjaardag bent. Succes gegarandeerd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *